English
امروز : 1397/04/30

تاریخچه پزشکی ورزشی در ایران

نظری اجمالی به تاریخچه پزشکی ورزشی در ايران


در سال 1328 پزشکی ورزشی به عنوان مقوله‌ای  جدید در قالب تاسیس یک فدراسیون زیر نظر کمیته ملی المپیک در جامعه ورزشی ایران معرفی شد. در همان سال فدراسیون پزشکی ورزشی به عضویت فدراسیون جهانی پزشکی ورزشی (FIMS) که در حال حاضر بیش از 80 سال قدمت دارد، در آمد. تقریباً تا سال 1370 عمده فعالیت‌ها در حوزه پزشکی ورزشی محدود به حضور پزشکیاران در زمین‌های ورزشی و اعزام مصدومین به بیمارستان‌های داخل و خارج از کشور بود. طی سه دهه اخیر، رشته پزشکی ورزشی در دنیا با گسترش قابل توجهی روبرو شد و با اوج گرفتن ورزش حرفه‌ای در بسیاری از نقاط دنیا توقعات جدیدی برای حضور پزشکان در عرصه رقابت‌های ورزشی شکل گرفت. مسؤولین باشگاه‌ها و شرکت‌های بیمه انتظار برخوردی تخصصی‌تر را در این حوزه داشتند. همچنین رشد مشکلات ناشی از کم تحرکی باعث صرف هزینه‌های قابل‌توجهی در اجتماع می‌شد که توجه برنامه ریزان و سیاست مداران حوزه اقتصاد و بهداشت را به خود معطوف داشت. این بینش به تدریج وارد جامعه ایرانی شد و نیاز به دانستن اصول و مفاهیم  پزشکی ورزشی هم در بین دست‌اندرکاران امور پزشکی و هم در بین مربیان ورزشی  شکل گرفت . از سال 1376 فدراسیون پزشکی ورزشی دوره های کوتاه مدتی را ویژه پزشکان، فیزیوتراپیست ها،کارشناسان تغذیه و ماساژور‌های تیم تعریف و اجرا کرد. همچنین مقدمات تنظیم درس پزشکی ورزشی در برنامه آموزش مربیگری مربیان فراهم گردید.


در سال 1377مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی پزشکی ورزشی در دانشگاه علوم پزشکی تهران ایجاد گردید و علاقه‌مندان  در این حوزه ضمن برگزاری کلاس‌های  آموزشی کوتاه مدت پزشکی ورزشی، اقدام به تدوین دوره آموزشی آکادمیک ویژه  پزشکان نمودند. این دوره مدتی بعد در وزارت بهداشت و درمان به تایید رسید. همچنین مباحثی از پزشکی ورزشی در دروس تربیت بدنی برای دانشجویان پزشکی این دانشگاه تدریس شد. مرکز پزشکی ورزشی دانشگاه علوم پزشکی تهران به تدریج تبدیل به مرکز تحقیقات پزشکی ورزشی گردید و مجوز های لازم را از وزارت متبوعه دریافت کرد، در حال حاضر طرح های تحقیقاتی مختلفی در این مرکز در حال انجام می باشد. مرکز تحقیقات پزشکی ورزشی تلاش نمود تا یک مرکز درمانی و مشاوره‌ای پزشکی ورزشی تحت عنوان «کانون تندرستی» را نيز به صورت تخصصی ایجاد نماید


از سال 1377 با توجه به احساس ضرورت شدید برای راه‌اندازی آموزش آکادمیک پزشکی ورزشی (به اذعان کلیه مسؤولین وقت سازمان‌های دست‌اندرکار دو حوزه ورزش  و سلامت کشور)، مرکز پزشکی ورزشی دانشگاه علوم پزشکی تهران با بررسی برنامه‌های آموزشی کشورهای پیشرفته و نظرسنجی از کلیه دست‌اندرکاران، اساتید رشته‌های مرتبط و کارشناسان این رشته نسبت به طراحی و تدوین آموزش آکادمیک این رشته اقدام نمود. با توجه به محدودیت‌های آن زمان جهت راه‌اندازی رشته‌های تخصصی جدید، نتیجه این مطالعات در قالب دوره کارشناسی ارشد (MSc) بالینی پزشکی ورزشی با جمعیت هدف پزشکان عمومی در سال 1379 نخست در شورای آموزش دانشگاه علوم پزشکی تهران و در نهایت در شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت متبوع به تصویب رسید. در سال 1380 هیأت ممتحنه این رشته تشکیل و صلاحیت دو دانشگاه علوم پزشکی تهران و ایران برای برگزاری این رشته به تصویب شورای گسترش وزارت بهداشت رسید. در سال 1382 اولین آزمون پذیرش این رشته در قالب آزمون دستیاری برگزار و آموزش نخستین دوره درمهر ماه سال 1383 در دو دانشگاه فوق‌الذکر آغاز گردید.


در سال 1384 با توجه به نارسایی‌های اجرايی آموزش بالینی در قالب برنامه کارشناسی ارشد، پیش‌بینی مشکلات احتمالی شغلی برای فارغ‌التحصیلان این رشته و با عنایت به راه‌اندازی دوره‌های دستیاری پزشکی ورزشی در بسیاری از کشورها، با بررسی مجدد فرمت‌های موجود، آموزش تخصصی این رشته به وزارت متبوع پیشنهاد و در بهار سال 1385 در شورای آموزش تخصصی به تصویب رسد. در حال حاضر بیش از 40 نفر فارغ‌التحصیل این رشته در کشور مشغول فعالیت هستند و قریب به 30 دستیار در دو دانشگاه علوم پزشکی تهران و ایران مشغول تحصیل می‌باشند. در ضمن تلاش برای راه‌اندازی رشته و پذیرش دستیار تخصصی در دو دانشگاه شهید بهشتی و مازندران آغاز شده است.


در سال 1386 با توجه به نیاز ملموس در ایجاد یک تشکل مستقل علمی مردم نهاد (NGO) برای ساماندهی خدمات علمی در حوزه پزشکی ورزشی ابتدا هیأت مؤسس انجمن علمی پزشکی ورزشی ایران در این حوزه وارد شد و پس از تدوین اساسنامه و تصویب آن در مرکز توسعه آموزش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجمع عمومی انجمن در بهار سال 1389 تشکیل و پس از رأی‌گیری اعضای هیأت مدیره انجمن و کسب پروانه فعالیت از وزارت متبوع، این انجمن رسماً فعالیت خود را آغاز نمود.